Nhiều chỉ đạo chấn chỉnh, quản lý hoạt động đấu thầu

Cuối tháng 1/2026, UBND tỉnh Vĩnh Long ban hành Chỉ thị về việc tăng cường, chấn chỉnh công tác quản lý hoạt động đấu thầu, tổ chức lựa chọn nhà thầu trên địa bàn. Chỉ thị nêu rõ mục tiêu tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước trong lĩnh vực đấu thầu; kịp thời khắc phục những tồn tại, hạn chế; ngăn ngừa vi phạm, tiêu cực; đồng thời bảo đảm nguyên tắc công khai, minh bạch, cạnh tranh lành mạnh trong toàn bộ quá trình lựa chọn nhà thầu.

Theo chỉ đạo của Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long, trách nhiệm của chủ đầu tư được nhấn mạnh xuyên suốt từ khâu lập, phê duyệt dự toán, xác định giá gói thầu cho đến việc tổ chức lựa chọn nhà thầu và giải quyết kiến nghị phát sinh. Trong đó, nghiêm cấm mọi hành vi can thiệp trái pháp luật vào quá trình lựa chọn nhà thầu nhằm hạn chế cạnh tranh hoặc tạo lợi thế cho một hoặc một số nhà thầu. Trường hợp vi phạm, tùy theo tính chất, mức độ sẽ bị xử lý kỷ luật, xử phạt vi phạm hành chính hoặc chuyển cơ quan có thẩm quyền xử lý theo quy định của pháp luật.

UBND Tỉnh chỉ đạo chủ đầu tư tuân thủ đúng quy định trong việc lập và phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu. Việc phân chia gói thầu cần căn cứ quy mô, tính chất công việc, phạm vi kỹ thuật, tiến độ thực hiện và kế hoạch vốn được giao, bảo đảm không chia nhỏ gói thầu trái quy định, không làm phát sinh nợ đọng xây dựng cơ bản, đồng thời phù hợp với năng lực của các tổ chức, cá nhân tham gia đấu thầu.

Chỉ thị cũng yêu cầu các chủ đầu tư đẩy nhanh tiến độ tổ chức lựa chọn nhà thầu, thương thảo và ký kết hợp đồng, qua đó góp phần thúc đẩy tiến độ thực hiện dự án và giải ngân vốn đầu tư công. Công tác lập hồ sơ mời thầu (HSMT), đánh giá hồ sơ dự thầu (HSDT) và phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu phải bảo đảm tuân thủ đầy đủ các nguyên tắc cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế; tuyệt đối không đưa thêm các tiêu chí không đúng quy định nhằm hạn chế sự tham gia của nhà thầu.

Đặc biệt, UBND tỉnh Vĩnh Long yêu cầu rà soát, chấn chỉnh triệt để tình trạng xây dựng tiêu chí trong HSMT không phù hợp với quy mô, tính chất gói thầu, tiêu chí mang tính định hướng hoặc tạo lợi thế cho một hoặc một số nhà thầu. Chủ đầu tư phải chịu trách nhiệm trong việc lựa chọn đơn vị tư vấn tham gia hoạt động đấu thầu; quy định rõ trách nhiệm pháp lý, trách nhiệm bồi thường trong hợp đồng đối với các nội dung tư vấn không đúng quy định của pháp luật. Đồng thời, thực hiện nghiêm việc cung cấp, đăng tải thông tin về lựa chọn nhà thầu trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia...

Đầu tháng 12/2025, UBND TP. Hà Nội có văn bản yêu cầu các sở, ban, ngành, UBND các xã, phường và đơn vị trực thuộc tăng cường quản lý công tác đấu thầu trên địa bàn. TP. Hà Nội đặc biệt lưu ý các chủ đầu tư lựa chọn tư vấn đấu thầu có đủ năng lực, kinh nghiệm, uy tín; đồng thời chú trọng kiểm soát thời gian đánh giá HSDT, thẩm định, phê duyệt các bước trong quá trình lựa chọn nhà thầu, ký kết, thực hiện và quản lý hợp đồng, nhất là tại các dự án quan trọng, trọng điểm, được kỳ vọng sẽ góp phần thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công.

Sau chỉ đạo của UBND Thành phố, hàng loạt gói thầu thần tốc “chốt” kết quả lựa chọn nhà thầu, thời gian đánh giá HSDT được rút ngắn đáng kể, thậm chí chỉ mất vài ngày, giúp đẩy nhanh tiến độ dự án, thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư.

Tại Quảng Trị, Ban Thường vụ Tỉnh ủy ban hành Chỉ thị yêu cầu siết chặt kỷ cương, tăng cường giám sát và xử lý nghiêm các sai phạm trong công tác đấu thầu trên địa bàn sau khi ghi nhận nhiều dấu hiệu bất thường trong thời gian qua. Theo đánh giá của Ban Thường vụ Tỉnh ủy, dù hoạt động đấu thầu trên địa bàn đã dần đi vào nền nếp, song vẫn tồn tại nhiều lỗ hổng, đặc biệt là tình trạng một số nhà thầu trúng thầu nhưng không đủ năng lực thi công, làm chậm tiến độ dự án và ảnh hưởng đến hiệu quả giải ngân vốn.

Theo đó, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Quảng Trị yêu cầu tăng cường hậu kiểm, kịp thời xử lý hoặc kiến nghị xử lý nghiêm các sai phạm trong đấu thầu. Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể được khuyến khích phát huy vai trò giám sát, phản biện xã hội và vận động người dân cung cấp thông tin về dấu hiệu vi phạm trong đấu thầu.

Nguồn cơn từ thực tế hoạt động đấu thầu

Tại Vĩnh Long, hoạt động đấu thầu trong năm 2025 phát sinh không ít kiến nghị liên quan đến HSMT và kết quả lựa chọn nhà thầu. Báo Đấu thầu ghi nhận nhiều gói thầu có HSMT bị phản ánh đưa ra các tiêu chí bất cập, chưa phù hợp với quy mô, tính chất gói thầu như: Gói thầu số 53 thuộc Dự án Hạ tầng hồ chứa nước ngọt dọc bờ sông Láng Thé; Gói thầu số 14 thuộc Dự án Cải tạo, nâng cấp Huyện lộ 22…

Một số gói thầu khác phát sinh kiến nghị liên quan đến kết quả lựa chọn nhà thầu. Trong đó, tại Gói thầu số 20 thuộc Dự án Đường huyện 30, nhà thầu bị loại cho rằng Tổ chuyên gia đã vận dụng chưa chính xác quy định pháp luật trong đánh giá về tài chính. Hay tại Dự án Nhà nghiên cứu khoa học, ứng dụng và chuyển giao công nghệ của Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vĩnh Long, Gói thầu Xây lắp và lắp đặt thiết bị hai lần bị nhà thầu kiến nghị hủy kết quả đấu thầu...

Tại Quảng Trị, mới đây, Thanh tra Chính phủ đã chỉ ra những tồn tại trong công tác đấu thầu Dự án Đường ven biển kết nối hành lang kinh tế Đông - Tây (giai đoạn 1), đặc biệt là khâu lập, thẩm định và phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu. Theo Kết luận thanh tra, Dự án đã áp dụng hình thức chỉ định thầu rút gọn không đúng quy định; chia nhỏ các gói thầu tư vấn có cùng tính chất để thực hiện chỉ định thầu; nhiều gói thầu triển khai chậm từ 3 - 7 tháng so với kế hoạch. Bên cạnh đó, một số HSMT đưa ra tiêu chí hạn chế sự tham gia của nhà thầu, làm giảm tính cạnh tranh; việc phê duyệt dự toán chưa tính đúng, tính đủ chi phí dự phòng; bảo đảm thực hiện hợp đồng và ký hợp đồng với nhà thầu phụ không đúng quy định pháp luật…

Nhiều ý kiến cho rằng, việc siết kỷ cương đấu thầu tại các địa phương là cần thiết và kịp thời, nhất là khi công tác lựa chọn nhà thầu ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ giải ngân vốn đầu tư công cũng như chất lượng, hiệu quả của các dự án.